Integratie Nieuwkomer in Oirschot gebaat bij regie van maatwerk

Sinds 2015 hebben zo’n 80 Nieuwkomers en hun kinderen met vluchtelingachtergrond zich in Oirschot gevestigd. Het beleid van de gemeente is neergelegd in het plan van aanpak : Gastvrij Oirschot, Status . . wat nu ? sept 2017 hierin de doelstelling :
Vergunninghouders die in Oirschot wonen zijn, zijn net als onze andere inwoners, zelfredzame burgers die deelnemen aan de maatschappij. Vanaf de start bieden wij passende begeleiding en ondersteuning bij hun integratie, zodat zij zelfstandig en in voldoende mate participeren.
gebruikmakend van Partners:
De gemeente Oirschot werkt met diverse partijen samen. Een aantal belangrijke partners zijn:

  • WBO voor maatschappelijke begeleiding, taal café, taalmaatje, participatieverklaringstrajecten en administratieve ondersteuning, –
  • Intergemeentelijke Sociale Dienst de Kempen (ISD) en WSD voor werk en inkomen.
  • Woningstichtingen Wooninc en Mooiland bij de huisvesting.
  • Vrijwilligersinitiatieven en het verenigingsleven dit zijn veelal ad hoc geregelde initiatieven.
  • Daarnaast zijn er diverse initiatieven die gericht zijn op het bevorderen van de integratie van vergunninghouders waarbij WBO samenwerkt met diverse partijen zoals lokale ondernemers, Werkplein de Kempen.

Na 3 jaar lijkt het goed om eens te kijken wat de gemeente en partners tot stand hebben gebracht. In de praktijk :

  • beperkt de ISD zich tot het verstrekken van uitkeringen, het toezien of voldoende wordt gesolliciteerd, het incidenteel in contact brengen met potentiële werkgevers door Kempenplus en voor de rest het aanmelden van cliënten bij WSD ter “activatie”.
  • beperkt de WSD zich tot het aan het werk zetten (activeren) van door ISD gestuurde Nieuwkomers zolang het budget dat de gemeente hiervoor beschikbaar stelt, toereikend is. Zelden komt het tot een duurzame job, zodat de Nieuwkomers na gedane arbeid weer terug komen in de werkloosheid.
  • beperkt de WBO/LEV organisatie zich in zijn dienstverlening tot het organiseren van een formulieren spreekuur, bemand door vrijwilligers, voor degenen die moeite hebben met de brieven van de overheid, inkoop van cursussen (fietsen / persoonlijke vorming) die niet leiden tot de gewenste integratie.
    LEV bemoeit zich niet met de kwaliteit van de taalschool waarnaar zij nieuwkomers verwijzen, noch met de voortgang van Nieuwkomers op gebied van taal en participatie.
  • beperkt de gemeente zich als opdrachtgever van bovengenoemde partijen tot subsidiëring zonder taakstellende opdracht en feedback over geleverde prestaties, zie bijvoorbeeld het Eindrapport Oirschot wmo Begeleiding.
  • beperkt de gemeenteraad zich in haar controle functie door het goedkeuren van budgetten zonder verificatie van prestatieafspraken en het unaniem aannemen van moties HOE betere resultaten te verkrijgen zijn (meer taalles) ipv SMART definiëren en volgen van die prestaties en resultaten door uitvoerenden. Zie ook : Eindrapport Oirschot Wmo Begeleiding hfst 8 : Sturing en Informatie

Het zeker goedbedoelde pleidooi van een CDA raadslid voor meer taal- en andere cursussen is dan ook te beperkt in zijn reikwijdte (zie Oirschots Weekjournaal van 15 mei 2019) . De reactie van wethouder Langens in hetzelfde artikel is ook opmerkelijk : 1) mijn instanties (ISD, WSD en LEV) leveren mij onvoldoende informatie om aanvullend beleid (lees : maatwerk) te kunnen definiëren en 2) voor maatwerk zal er vaak geen budget zijn.

De vrijwilligers van Nieuwkomers Oirschot hebben die informatie gelukkig wel en hebben die dan ook aangeboden aan de wethouder.

Maar de 25 vrijwilligers van Nieuwkomers Oirschot hebben nog veel meer te bieden : maatwerk ! In de pers wordt veel gesproken over een mislukte integratie die teruggebracht kan worden tot 6 hoofdproblemen vanuit het perspectief van de Nieuwkomer,

  1. onvoldoende begrip van de berichten van overheidswege
  2. onvoldoende motivatie voor en voortgangsbesef bij het doormaken van het inburgeringstraject
  3. onvoldoende hulp bij het creëren van een sociaal netwerk
  4. onvoldoende besef van rechten en plichten, waaronder eindigheid van de bijstandsuitkering
  5. onvoldoende voorbereiding op een werkzaam leven in Nederland
  6. onvoldoende begeleiding bij het veroveren van werk

Vrijwilligers in Oirschot hebben zich in de afgelopen 3 jaar gericht op de 6 bovengenoemde hoofdproblemen en met resultaat

  • 50% van de nieuwkomers heeft taalondersteuning van vrijwilligers gekregen (taalcafe, taalmaatje, bijles).
  • 70% van de Nieuwkomer kostwinners zijn door vrijwilligers begeleid bij het vinden van een duurzame baan, i.e kennis en kunde onderzoeken en ontwikkelen, diploma’s laten waarderen, geschikte vacatures zoeken, voorbereiden op werken in Nederland, solliciteren en ondersteunen in de eerste periode.
  • 27% van de kostwinners heeft een volledig betaalde baan, 40% een (gedeeltelijk) gesubsidieerde baan
  • 60% van de duurzame banen zijn via vrijwilligers behaald, 30% op eigen kracht, 10% via ISD, 0% via WSD,

Wat stelselmatig ontbreekt in geschreven beleid is de component : Coaching van Nieuwkomers op alle 6 genoemde hoofdproblemen door vrijwilligers. 

De genoemde “ad hoc geregelde initiatieven” van Vrijwilligers gaan hier ver boven uit en bieden de gemeente en de Nieuwkomer unieke voordelen qua :

  • kennis en kunde, velen hebben jarenlange relevante ervaring.
  • persoonlijke benadering en geduld noodzakelijk voor de vertrouwensrelatie met de nieuwkomer.
  • kosten : geen (hoewel 1 pizza per jaar op kosten van de gemeente op prijs zou worden gesteld).

Instanties hebben moeite met vrijwilligers. Vrijwilligers laten zich moeilijk sturen.  Een beleid gebaseerd op inzet van vrijwilligers oogt onprofessioneel.
Vrijwilligers zijn echter meestal professionals die zo gemotiveerd zijn dat zij ook zonder salaris hun diensten leveren. Veel van deze onbetaalde professionals hebben zich van LEV afgekeerd, nadat zij daar als kleuters werden behandeld.

Minister Koolmees geeft de gemeente weer de regie over de inburgering / integratie per 2021. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft die opdracht niet aangenomen : zij wil (veel) meer geld zien van de minister om dit beleid uit te voeren en niet weer te laten mislukken. Maar de vraag is of geld de ontbrekende factor is. Om uit deze impasse te komen is het zaak naar succesverhalen te kijken – onder en ondanks – het huidige beleid en uitsluitend aan te passen, waar het aanpassing behoeft. Wat zeker niet moet gebeuren, maar wel dreigt, is :

  • de wethouder en de raad zich opnieuw verontschuldigen voor het feit dat ze geen (stuur)informatie hebben.  Het is zo simpel : doorlooptijd bij het bestijgen van de participatieladder.
  • het operationeel zonder eindverantwoordelijkheid en centrale regie werken (de strijd hierover tussen ISD, WSD en LEV is al losgebrand)
  • het verder optuigen van instanties die onvoldoende samenwerken en met personeel (blijven) werken, dat tot nog toe geen blijk heeft gegeven van affiniteit met de integratie doelstelling.
  • de essentiële bijdrage die vrijwilligers leveren veronachtzamen

Ik beveel de gemeente Oirschot dringend aan de periode tot besluitvorming in october 2019 te benutten om kennis te nemen van de aanpak in gemeenten die al verder gekomen zijn in het vinden van een werkende aanpak, zoals bijvoorbeeld gemeente Haaren, alsmede kennis te nemen van de richting die Vrijwilligers uit de eigen gemeente aanreiken.

Ruud Merks
Nieuwkomers Oirschot is een zelfstandig burgerinitiatief gericht op hulp van Nieuwkomers bij hun Integratie.

Participatie Nieuwkomers in Oirschot

Zo’n tachtig volwassen vluchtelingen hebben zich met hun kinderen de afgelopen 2 jaar gevestigd in de gemeente Oirschot.
Vraagt U zich wel eens af : hoe zou het met ze gaan ?

Wel, de gemeente ondersteunt de Inburgering via gemeentelijke instanties ISD en WBO, vrijwilligers helpen hen met taal in het taalcafé en nieuwkomers maken contact o.a. via de Facebook groep Nieuwkomers Oirschot.
Maar in hoeverre voelen de Nieuwkomers zich al thuis in Oirschot, hebben ze al sociale contacten buiten eigen gezin en familie (2), doen ze mee met georganiseerde activiteiten (3), doen ze vrijwilligerswerk (4) en hebben ze gesponsord (5) of betaald werk (6) ?

pubchart

De bezetting van de treden van de zogenaamde participatieladder (1 – 6) is onlangs in kaart gebracht. Het eerste beeld is dat Nieuwkomers op weg zijn, maar er nog (lang) niet zijn. pubchart taal

Hetzelfde geldt voor hun taalontwikkeling en de mate waarin ze nog afhankelijk zijn van het wekelijks spreekuur van WBO Vluchtelingenwerk.

pubchart WBODe nieuwkomers hebben natuurlijk een forse achterstand in taal en kennis van de Nederlandse samenleving en, last but not least, de gevolgen van de ontworteling uit hun vertrouwde omgeving. Met respect voor hun omstandigheden is het zaak hen te helpen bij het bereiken van hun persoonlijke doelstelling en die van de Nederlandse overheid. Het doel van de overheid is inburgering binnen een periode van 3 jaar na statusverlening en – minder expliciet geformuleerd – dat nieuwkomers, net zo verdeeld zijn over de treden van de participatie ladder, als Nederlanders.  We zijn nu grofweg en gemiddeld, halverwege deze periode en alles wijst erop dat we het doel niet gaan halen. We moeten dus nu iets doen en niet wachten tot iedereen kan constateren dat het doel niet bereikt is.

Er zijn grote verschillen in snelheid waarmee  de participatieladder door nieuwkomers in een gemeente wordt beklommen, maar ook tussen de participatie snelheid van gemeenten onderling.  Het is primair de verantwoordelijkheid van de nieuwkomer om in te burgeren. De gemeente heeft er zelf echter ook groot belang bij dat dit snel gebeurt.

Drie voorbeelden van bovengemiddelde uitschieters : Tilburg,  Nijmegen en ABG (Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen) presenteerden hun resultaten op het onlangs gehouden congres van de VNG “Samen doen, van Vluchteling tot Inwoner“.
Deze gemeentebesturen hebben onlangs de regie in eigen hand genomen.
In Tilburg heeft men de inburgering met succes als een projekt georganiseerd. De gemeente geeft onderhand internationaal (Noorwegen, Duitsland, Oostenrijk) lezingen over het succes van deze aanpak.
In ABG stelt men zich tot doel dat na 3 jaar iedereen ingeburgerd is (examengarantie !) en laat hiervoor ketenpartners (voor zorg, taal en werk) optimaal samenwerken en volgt de voortgang op de voet.
In Nijmegen een soortgelijke situatie waarbij gemeente, ROC, een commerciële arbeidsbemiddelaar en regionale bedrijven samenwerken in het aanbieden van leer/werk trajecten met baangarantie. Inmiddels nemen al 140 nieuwkomers succesvol deel aan dit traject.

overheidsparticipatieladder

We kunnen in Oirschot leren van deze initiatieven door :

  1. de gemeente te vragen een aktieve(re) rol te spelen, niet louter faciliteren / stimuleren, maar regie nemen voor het bereiken van een ambitieus doel (SMART), te beginnen met het formuleren van dit doel !
  2. het werven en organiseren van ketenpartners in het begeleiden naar betaald werk
  3. het monitoren van de participatievoortgang en zo nodig corrigeren
  4. het werven van vrijwilligers die achterblijvende nieuwkomers willen coachen
  5. het motiveren van vrijwilligers om als taal- of praatmaatje Nederlands te oefenen

Ongewenste ontwikkelingen zijn te keren door tijdig bewustzijn en de wil om er iets aan te doen.  Aan beide hoeft het in Oirschot niet te ontbreken !