Integratie Nieuwkomer in Oirschot gebaat bij regie van maatwerk

Sinds 2015 hebben zo’n 80 Nieuwkomers en hun kinderen met vluchtelingachtergrond zich in Oirschot gevestigd. Het beleid van de gemeente is neergelegd in het plan van aanpak : Gastvrij Oirschot, Status . . wat nu ? sept 2017 hierin de doelstelling :
Vergunninghouders die in Oirschot wonen zijn, zijn net als onze andere inwoners, zelfredzame burgers die deelnemen aan de maatschappij. Vanaf de start bieden wij passende begeleiding en ondersteuning bij hun integratie, zodat zij zelfstandig en in voldoende mate participeren.
gebruikmakend van Partners:
De gemeente Oirschot werkt met diverse partijen samen. Een aantal belangrijke partners zijn:

  • WBO voor maatschappelijke begeleiding, taal café, taalmaatje, participatieverklaringstrajecten en administratieve ondersteuning, –
  • Intergemeentelijke Sociale Dienst de Kempen (ISD) en WSD voor werk en inkomen.
  • Woningstichtingen Wooninc en Mooiland bij de huisvesting.
  • Vrijwilligersinitiatieven en het verenigingsleven dit zijn veelal ad hoc geregelde initiatieven.
  • Daarnaast zijn er diverse initiatieven die gericht zijn op het bevorderen van de integratie van vergunninghouders waarbij WBO samenwerkt met diverse partijen zoals lokale ondernemers, Werkplein de Kempen.

Na 3 jaar lijkt het goed om eens te kijken wat de gemeente en partners tot stand hebben gebracht. In de praktijk :

  • beperkt de ISD zich tot het verstrekken van uitkeringen, het toezien of voldoende wordt gesolliciteerd, het incidenteel in contact brengen met potentiële werkgevers door Kempenplus en voor de rest het aanmelden van cliënten bij WSD ter “activatie”.
  • beperkt de WSD zich tot het aan het werk zetten (activeren) van door ISD gestuurde Nieuwkomers zolang het budget dat de gemeente hiervoor beschikbaar stelt, toereikend is. Zelden komt het tot een duurzame job, zodat de Nieuwkomers na gedane arbeid weer terug komen in de werkloosheid.
  • beperkt de WBO/LEV organisatie zich in zijn dienstverlening tot het organiseren van een formulieren spreekuur, bemand door vrijwilligers, voor degenen die moeite hebben met de brieven van de overheid, inkoop van cursussen (fietsen / persoonlijke vorming) die niet leiden tot de gewenste integratie.
    LEV bemoeit zich niet met de kwaliteit van de taalschool waarnaar zij nieuwkomers verwijzen, noch met de voortgang van Nieuwkomers op gebied van taal en participatie.
  • beperkt de gemeente zich als opdrachtgever van bovengenoemde partijen tot subsidiëring zonder taakstellende opdracht en feedback over geleverde prestaties, zie bijvoorbeeld het Eindrapport Oirschot wmo Begeleiding.
  • beperkt de gemeenteraad zich in haar controle functie door het goedkeuren van budgetten zonder verificatie van prestatieafspraken en het unaniem aannemen van moties HOE betere resultaten te verkrijgen zijn (meer taalles) ipv SMART definiëren en volgen van die prestaties en resultaten door uitvoerenden. Zie ook : Eindrapport Oirschot Wmo Begeleiding hfst 8 : Sturing en Informatie

Het zeker goedbedoelde pleidooi van een CDA raadslid voor meer taal- en andere cursussen is dan ook te beperkt in zijn reikwijdte (zie Oirschots Weekjournaal van 15 mei 2019) . De reactie van wethouder Langens in hetzelfde artikel is ook opmerkelijk : 1) mijn instanties (ISD, WSD en LEV) leveren mij onvoldoende informatie om aanvullend beleid (lees : maatwerk) te kunnen definiëren en 2) voor maatwerk zal er vaak geen budget zijn.

De vrijwilligers van Nieuwkomers Oirschot hebben die informatie gelukkig wel en hebben die dan ook aangeboden aan de wethouder.

Maar de 25 vrijwilligers van Nieuwkomers Oirschot hebben nog veel meer te bieden : maatwerk ! In de pers wordt veel gesproken over een mislukte integratie die teruggebracht kan worden tot 6 hoofdproblemen vanuit het perspectief van de Nieuwkomer,

  1. onvoldoende begrip van de berichten van overheidswege
  2. onvoldoende motivatie voor en voortgangsbesef bij het doormaken van het inburgeringstraject
  3. onvoldoende hulp bij het creëren van een sociaal netwerk
  4. onvoldoende besef van rechten en plichten, waaronder eindigheid van de bijstandsuitkering
  5. onvoldoende voorbereiding op een werkzaam leven in Nederland
  6. onvoldoende begeleiding bij het veroveren van werk

Vrijwilligers in Oirschot hebben zich in de afgelopen 3 jaar gericht op de 6 bovengenoemde hoofdproblemen en met resultaat

  • 50% van de nieuwkomers heeft taalondersteuning van vrijwilligers gekregen (taalcafe, taalmaatje, bijles).
  • 70% van de Nieuwkomer kostwinners zijn door vrijwilligers begeleid bij het vinden van een duurzame baan, i.e kennis en kunde onderzoeken en ontwikkelen, diploma’s laten waarderen, geschikte vacatures zoeken, voorbereiden op werken in Nederland, solliciteren en ondersteunen in de eerste periode.
  • 27% van de kostwinners heeft een volledig betaalde baan, 40% een (gedeeltelijk) gesubsidieerde baan
  • 60% van de duurzame banen zijn via vrijwilligers behaald, 30% op eigen kracht, 10% via ISD, 0% via WSD,

Wat stelselmatig ontbreekt in geschreven beleid is de component : Coaching van Nieuwkomers op alle 6 genoemde hoofdproblemen door vrijwilligers. 

De genoemde “ad hoc geregelde initiatieven” van Vrijwilligers gaan hier ver boven uit en bieden de gemeente en de Nieuwkomer unieke voordelen qua :

  • kennis en kunde, velen hebben jarenlange relevante ervaring.
  • persoonlijke benadering en geduld noodzakelijk voor de vertrouwensrelatie met de nieuwkomer.
  • kosten : geen (hoewel 1 pizza per jaar op kosten van de gemeente op prijs zou worden gesteld).

Instanties hebben moeite met vrijwilligers. Vrijwilligers laten zich moeilijk sturen.  Een beleid gebaseerd op inzet van vrijwilligers oogt onprofessioneel.
Vrijwilligers zijn echter meestal professionals die zo gemotiveerd zijn dat zij ook zonder salaris hun diensten leveren. Veel van deze onbetaalde professionals hebben zich van LEV afgekeerd, nadat zij daar als kleuters werden behandeld.

Minister Koolmees geeft de gemeente weer de regie over de inburgering / integratie per 2021. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft die opdracht niet aangenomen : zij wil (veel) meer geld zien van de minister om dit beleid uit te voeren en niet weer te laten mislukken. Maar de vraag is of geld de ontbrekende factor is. Om uit deze impasse te komen is het zaak naar succesverhalen te kijken – onder en ondanks – het huidige beleid en uitsluitend aan te passen, waar het aanpassing behoeft. Wat zeker niet moet gebeuren, maar wel dreigt, is :

  • de wethouder en de raad zich opnieuw verontschuldigen voor het feit dat ze geen (stuur)informatie hebben.  Het is zo simpel : doorlooptijd bij het bestijgen van de participatieladder.
  • het operationeel zonder eindverantwoordelijkheid en centrale regie werken (de strijd hierover tussen ISD, WSD en LEV is al losgebrand)
  • het verder optuigen van instanties die onvoldoende samenwerken en met personeel (blijven) werken, dat tot nog toe geen blijk heeft gegeven van affiniteit met de integratie doelstelling.
  • de essentiële bijdrage die vrijwilligers leveren veronachtzamen

Ik beveel de gemeente Oirschot dringend aan de periode tot besluitvorming in october 2019 te benutten om kennis te nemen van de aanpak in gemeenten die al verder gekomen zijn in het vinden van een werkende aanpak, zoals bijvoorbeeld gemeente Haaren, alsmede kennis te nemen van de richting die Vrijwilligers uit de eigen gemeente aanreiken.

Ruud Merks
Nieuwkomers Oirschot is een zelfstandig burgerinitiatief gericht op hulp van Nieuwkomers bij hun Integratie.

Uitvoering Participatiewet 2019 in Oirschot door WSD

WSD wordt integraal onderdeel van de teams die de Participatiewet uitvoeren in Oirschot. Een informatieavond gaf inzicht in de voorbereidingen tot nog toe.
De gegeven presentaties gaven mij niet het vertrouwen dat de kwaliteiten van WSD worden toegevoegd aan bestaande Best Known Methods. Samenwerken en Leren moet, maar experimenteren mag niet ten koste gaan van de cliënten. Een dikke vinger van de opdrachtgever (wethouder / raad) aan de pols is geboden !

Op 1 januari 2015 is de participatiewet ingevoerd als vervanging van WSW, jongerenzorg en een deel van de WAJONG wet. De wet regelt de ondersteuning van burgers met een afstand tot de arbeidsmarkt door de gemeenten.  Twaalf gemeenten rond Boxtel hebben besloten de WSD bij de uitvoering hiervan een belangrijke rol te laten spelen. Zie de raadsinformatie brieven onder referenties.

De WSD is een speler op het gebied van arbeidsparticipatie en wil zijn kennis en kunde hierbij beschikbaar stellen. De WSD realiseert zich dat niet iedere gemeente dezelfde invulling nastreeft, maar ook dat standaardisatie van dienstverlening gewenst is. Daarom heeft WSD 3 serviceproducten gedefinieerd : 1) het cafetaria model 2) het 3D keten model en 3) hét participatiebedrijf model en gebruikt in plaats van het woord model, het woord prototype om aan te geven dat deze modellen nog volop in ontwikkeling zijn.

Op 7 november 2018 organiseerde WSD een raadsinformatiebijeenkomst in ’t Spectrum in Schijndel voor bestuurders, ambtenaren en raadsleden van de 12 gemeenten die gebruik willen maken van de diensten van WSD.

Hieronder de powerpoint slides van de presentaties :

Cafetariamodel

  • Een minimaal model, waarbij de gemeente uitsluitend die diensten inkoopt, die ze zelf niet of in onvoldoende mate  in huis heeft.
    (Vught)

 

3D ketensamenwerking

  • WSD neemt als vaste partner deel aan de lokale teams in het sociaal domein.
  • Indien er mogelijkheden zijn tot werk, wordt adequate dienstverlening ingekocht bij WSD.
  • De gemeente heeft de regie op de klant, het beleid, de uitvoering, en de financiering op alle gebieden van het sociaal domein.
  • De gemeente houdt de volledige zeggenschap en de regie over de budgetten op het terrein van het sociaal domein
    (Oirschot Best Boxtel Oisterwijk Nuenen Son en Breugel, St Michielsgestel)

Hét Participatiebedrijf

  • Garantie op werk of dagbesteding voor iedereen met een loonwaarde tot 80%.
  • Klantmanager wordt coach.
  • Ook aandacht voor het zgn. granieten bestand.
  • Scheiding doelmatigheid / rechtmatigheid.
  • Verbindingen maken binnen het sociaal domein.
    (Haaren, Meijerijstad)

Presentaties

In 3 sessies werd de essentie van de 3 modellen gepresenteerd door de projectleider die opgesteld staat om het model verder te ontwikkelen en te implementeren.

Er vielen mij de volgende zaken op :

  1. De voorzitter van de raad van Toezicht benadrukte dat de gemeenten unaniem de intentie hadden uitgesproken de WSD voor de uitvoering van de participatiewet in te schakelen en de aanwezigen werden dan ook nadrukkelijk uitgenodigd hier invulling aan te geven en er een succes van te maken.
  2. Veel aanwezigen lieten blijken dat zij niet op de hoogte waren van inhoud van de modellen. Zij waren blijkbaar niet betrokken geweest bij de reeds gemaakte keuze voor de een of andere methode door hun gemeente (!).
  3. De presentaties van de drie modellen waren niet onderling afgestemd en niet opgesteld vanuit een centrale visie en lieten op essentiële punten raden naar de verschillen.  In de wrap-up werd dan ook afgesproken, dat dit zou worden gecorrigeerd, door de 3 modellen nogmaals te presenteren vanuit een standaard framework. De presentaties doen geen recht aan het eindrapport 6 Concept eindrapportage Koers WSD versie30-11-2016
  4. Het begrip prototype duidde enerzijds op de bereidheid gaandeweg in te gaan op de aanpassingswensen van de klant (de gemeente), anderzijds op onzekerheid hoe e.e.a. in te richten. Op mij kwam dat amateuristisch over.
  5. In de presentatie van het cafetariamodel werd niet goed duidelijk op welk detail niveau “bestellingen” konden worden gedaan en hoe de ermee verbonden kosten konden worden begroot / verrekend. De slides geven geen definitie van het model.
  6.  Bij de presentatie van 3D keten samenwerkings model neemt de WSD deel in de lokale teams en biedt adequate diensten aan op het gebied van arbeidsparticipatie. De gemeente is in de lead en bepaalt het beleid en de budgetten.
    Ik bleef achter met vragen als : Wat is de scope van de lokale teams ? Wie is de gemeente ? ISD ? LEV ? Welke voordelen en nadelen heeft het betrekken van WSD in lokale teams (in ieder geval veel kosten en overhead).
    In de presentatie werd het 4G model (Geluk, Gezondheid, Geld, Gezin, concept van Arena Consulting) als uitgangspunt genomen voor de begeleiding van klanten, hetgeen m.i. ver uitgaat boven de scope van de Participatiewet en daarmee tevens de kostenbeheersing zal bemoeilijken. De slides geven aan dat knelpunten weliswaar worden gezien, maar nog geen oplossingen bedacht sl 6 : Bij complexe problematiek is ”1 gezin, 1 plan, 1 regisseur” (nog) niet vanzelfsprekend / (nog) ingericht op zorg en ondersteuning en van nature wat minder op participeren en werk / Privacy-kwesties kunnen integrale dienstverlening in de weg staan).  Sl 7 & 8 geven me niet het vertrouwen dat voortgebouwd wordt op reeds aanwezige ervaring, maar dat men  bij 0 begint.
  7. De presentatie van hét participatiebedrijf  was gestoeld op het uitgangspunt dat coaching beter werkt dan dwang.  Het participatie bedrijf richt zich in eerste instantie op cliënten die weer aan het werk willen (de bovenste treden van de participatieladder). Medewerkers van het participatiebedrijf zijn gerekruteerd uit ISD en WSD personeel en hebben zich daarbij mentaal losgemaakt van hun eerdere rechtmatigheid- / doelmatigheidsframe.  Het model differentieert in 3 verschillende aanpakken :  Vitaal, Aktief, Werkt afgeleid van de participatie ladder.  Hoewel dit model goed aansluit op een moderne trend (coaching is beter dan dwang),  bleef enige reserve bestaan ten aanzien van het bereiken van mensen die zonder dwang niet te bewegen zijn.
  8. De modellen volgen elk een aanpak / proces. Voor een opdrachtgever (gemeente) is het proces belangrijk, maar het gaat uiteindelijk om het resultaat en de ermee gemoeide kosten. Het is voor mij onbegrijpelijk dat er zo weinig aandacht was voor het beschrijven, meten en rapporteren van het resultaat. De beste vergelijking van de 3 methodes zal achteraf plaatsvinden op basis van de resultaten die de verschillende gemeenten met de door hun gekozen methode hebben bereikt (proof of the pudding).
  9. De gegeven presentaties en de slides geven mij niet het vertrouwen dat voortgebouwd wordt op bestaande Best Known Methods aangevuld met kwaliteiten van WSD. Samenwerken en Leren moet, maar experimenteren mag niet ten koste gaan van de clienten. Een dikke vinger van de opdrachtgever (wethouder / raad) aan de pols is geboden !

Referenties

WSD Servicemodellen

Arena Consulting, 4G model
In opdracht van de WSD-groep optimaliseren we de ketensamenwerking in het sociaal domein. Dit doen we voor de gemeenten Nuenen, Son en Breugel, Best, Boxtel, Sint Michielsgestel en Haaren (Noord-Brabant). Nieuwkomers (ook wel statushouders of vergunninghouders genoemd) zijn hierin een belangrijke doelgroep.

Raadsinformatiebrief over voortgang Participatiewet  15-12-2016
Tijdens de informatieve raadsbijeenkomst op 6 september 2016 heeft u als gemeenteraadnog gevraagd aan te geven wat er al in Oirschot is gedaan rondom de Participatiewet. Via deze raadsinformatiebrief brengt het college de gemeenteraad op de hoogte over de actuele ontwikkelingen en we beantwoorden de vragen die gesteld zijn tijdens deze bijeenkomst.

Raadsinformatiebrief Aanbesteding Sociaal Domein; van transitie naar transformatie (20-06-2017)
Op 13 juni 2017 heeft het college ingestemd met het aanbestedingsdocument Sociaal Domein. Hiermee is dus de stap gezet om te komen tot de organisatie en uitvoering van een integrale toegang Sociaal Domein Oirschot. Met deze brief brengen we u graag op de hoogte van het proces en het vervolg.

Raadsinformatiebrief Sociaal Domein van transitie naar transformatie en doorontwikkeling (14-09-2017)

Raadsinformatiebrief over monitoring sociaal domein (18-12-2017)
Om iedere inwoner zich thuis te laten voelen werken we samen met de samenleving en zorgen we voor elkaar. Afgelopen jaren is er veel geïnvesteerd in deze samenwerking en zetten we ons actief in voor samenhang en zelfredzaamheid in de samenleving. Om het effect hiervan inzichtelijk te krijgen is er behoefte aan inzicht en sturing in het sociaal domein. Monitoring is een middel om grip te krijgen op de ontwikkelingen binnen het sociaal domein en om te kunnen sturen op gewenste en bereikte resultaten. Op 19 september 2017 en 14 november 2017 is de Raadswerkgroep sociaal domein geïnformeerd over de voortgang van monitoring in het sociaal domein zoals wij die als college vormgeven. Hierin is een set aan indicatoren, het traject van de doorontwikkeling van de monitor en de doelstellingen in het sociaal domein gepresenteerd. Wij informeren u in deze brief over deze drie elementen. Tot slot geven we, conform de toezegging, in deze brief een toelichting op de toename van het aantal jeugdigen met jeugdzorg

Raadsinformatiebrief sociaal domein december 2017 (10-01-2018)
Via deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de voortgang van de implementatie integrale toegang sociaal domein. In oktober hebben wij u een raadsinformatiebrief gestuurd om u te informeren over de gunning aan de LEVgroep per 1-4-2018. Ook heeft u in oktober een krediet beschikbaar gesteld voor het uitvoeren van het implementatieplan. Hiermee investeren wij in het goed neerzetten van een robuuste, toekomst- en resultaatgerichte organisatie van het sociaal domein.

Raadsinformatiebrief over Integrale toegang sociaal domein (11-04-2018)
Via deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de voortgang van de implementatie integrale toegang sociaal domein. In december hebben wij u een raadsinformatiebrief gestuurd om u te informeren over het implementatieproces voor de start van de LEVgroep per 1-4-2018. Wij willen u, zoals toegezegd, nu opnieuw informeren over het proces dat we lopen.